12 Eylül darbesinin yaraları 46 yıldır taze! 650 bin gözaltı, yüz binlerce dava ve idamlar toplumsal hafızada

Türk siyasi tarihinin en büyük utanç vesikalarından biri olan 12 Eylül 1980 askeri darbesinin üzerinden tam 46 yıl geçti. O karanlık günün sabahında TRT radyosunda İstiklal Marşı'nın ardından Harbiye Marşı çalınmış ve dönemin Genelkurmay Başkanı ve Milli Güvenlik Konseyi Başkanı Orgeneral Kenan Evren imzalı bir numaralı bildiri okunmuştu.

Milli egemenliğin ayaklar altına alındığı bu süreçte meclis lağvedildi, anayasa uygulamadan kaldırıldı ve yurt genelinde sıkıyönetim ilan edildi. Türkiye siyasetinin yeniden tasarlandığı bu baskıcı dönemde, Türk Hava Kurumu, Çocuk Esirgeme Kurumu ve Kızılay dışındaki pek çok sivil toplum kuruluşunun faaliyetleri yasaklandı. Cunta yönetiminin baskıları sonucu Türk Lirası da darbe koşullarında bir gecede yüzde yüz değer kaybetti.

CUNTA MAHKEMELERİNDE 650 BİN KİŞİ FİŞLENDİ VE 50 KİŞİ İDAM EDİLDİ

Darbe rejiminin toplum üzerinde kurduğu baskı, aradan geçen uzun yıllara rağmen hafızalardaki yerini koruyor. Soruşturma süreçlerinde tam 650 bin kişi gözaltına alınarak sorgulanırken, açılan 210 bin davada 230 bin insan yargılandı. Dönemin lideri Kenan Evren'in "Asmayalım da besleyelim mi?" ifadesiyle hafızalara kazınan yargılamalarda 517 kişiye idam cezası verildi ve bu ölüm cezalarından 50'si infaz edildi.

Darağacına gönderilenler arasında 22 yaşındaki ülkücü genç Mustafa Pehlivanoğlu ile sol görüşlü Erdal Eren de yer aldı. Toplumsal bellekte derin izler bırakan bu süreçte 14 bin kişi vatandaşlıktan çıkarıldı, 30 bin kişi "sakıncalı" ilan edildi ve 4 bine yakın öğretmenin görevine son verildi.