AB Komisyonu çocuklara sosyal medya yasağı istedi

Gündemi BBC Türkçe'den takip etmek artık WhatsApp'ta da mümkün. Haberlerimizin doğrudan telefonunuza gelmesi için tıklayın.

Avrupa Birliği (AB) Komisyonu son dönemde aralarında Türkiye'nin de bulunduğu pek çok ülkede tartışma konusu olan çocukların sosyal medya platformlarına erişimi konusunda yeni kurallar önerdi.

Buna göre 15 yaşından küçük olanlar sosyal medya platformlarında kişisel hesap açamayacak. Hayata geçmesi için üye ülkelerden oluşan AB Konseyi ile Avrupa Parlamentosu'nun da onayını alması gereken önerilerde kademeli bir yaklaşım benimsendi.

13-15 yaş arasında ebeveyn denetiminin devreye girmesi öngörülüyor. Buna göre bu yaş dilimindeki çocukların velilerinin hesapları üzerinden erişebilecekleri mini hesaplar oluşturmasına olanak sağlanıyor. Bu sayede çocukların, yaşlarına uygun sosyal medya ve video paylaşım platformlarına erişebilmeleri hedefleniyor.

AB Komisyonu, mini hesaplarda sunulan hizmetlerin sınırlı sosyal etkileşim ve günde en fazla bir saatlik ekran süresi gibi koruyucu önlemler içerecek şekilde tasarlanmasını istiyor.

Kids Act adı verilen pakette, 3 ile 13 yaş arasındaki çocukların sosyal medyaya erişmeleri engelleniyor. Bununla birlikte bu yaş dilimindeki çocukların velileri tarafından yönetilen hesaplar aracılığıyla çocuklar için özel olarak tasarlanmış video paylaşım hizmetlerine erişebilmeleri hedefleniyor.

Komisyon'un hazırladığı paket şu an sosyal medya hesabına sahip çocukların durumunun ne olacağı sorusunu beraberinde getiriyor. Kuralların yürürlüğe girmesinden itibaren altı ay içinde platformlar mevcut hesap sahiplerinin 15 yaşından küçük olup olmadığını kontrol edecek. 15 yaşından küçük olanların ya da yaşları tespit edilemeyenlerin hesapları devre dışı bırakılacak.

Sosyal medya platformuna erişim konusunda çocukların yanlış yaş bilgisi verme ihtimali de göz önünde bulunduruldu. Şu an doğum tarihi alanı doldurularak sağlanan erişim Kids Act'ın devreye girmesiyle mümkün olmayacak. Erişime, onaylı yaş doğrulaması yoluyla kısıtlama getirilecek, mevcut hesaplar kontrol edilecek.

Öte yandan, onaylı yaş doğrulaması çocukların kimlik bilgilerini sosyal medya platformlarına vermesi anlamına gelmiyor. Yaş doğrulaması, platformlardan bağımsız sertifikalı çözümler aracılığıyla gerçekleştirilecek. Bunlara ücretsiz bir AB yaş doğrulama uygulaması ve ilerleyen dönemde devreye girecek Avrupa Dijital Kimlik Cüzdanı da dahil.

AB Komisyonu, her üye devletin, dijital kimlik sahibi olmayan kişiler de dahil olmak üzere, kullanıcının yaşını kanıtlamak için en az bir ücretsiz yol sunmasını istiyor.

Edinilen bilgilere göre, 15 Haziran 2026Çocuğunuzun sosyal medyada geçirdiği süreyi kısaltmanın beş yolu 28 Mart 2026Haberin sonu Komisyon tarafından açıklanan belge, tasarımları nedeniyle çocuklar için özel riskler taşıdığı kabul edilen sosyal medya ağlarını, video paylaşım platformlarını ve çevrimiçi oyunları hedef alıyor.

Kurallar, çocuklara ruh sağlığı ve kişisel gelişim konusunda tavsiyelerde bulunabilen sanal araçlar olarak tanımlanan sohbet robotları ve yapay zeka destekli sanal arkadaşlara da uygulanacak.

AB Komisyonu, oyunların da tasarım açısından güvenli olması gerektiğini savunuyor. Bu bağlamda, uygulama mağazalarının, video oyunları da dahil olmak üzere her uygulamayı yayınlanmış bir metodolojiye göre yaş sınıflandırmasına tabi tutması gerekecek.

Söz konusu gelişmeye göre, çocukların yaşlarına uygun olmayan uygulamalara erişmesine veya bunları satın almasına izin verilmemesi ve AB yaş doğrulama uygulamasının bulundurulması da Komisyonu'un altını çizdiği unsurlar arasında yer alıyor.

Bu gelişmeye paralel olarak, öneri tam yasak algısı oluştursa da AB Komisyonu bunun sadece çocuklara yönelik bir sosyal medya yasağı olmadığı görüşünde.

Konuya ilişkin, komisyon'a göre yaş sınırlamaları en göze çarpan kısım olsa da yasanın büyük bir kısmı hizmetlerin nasıl oluşturulduğu ve daha da önemlisi tasarımlarının güvenli olmasıyla ilgili.

Çocukların şu ana kadar geliştirilmiş en ileri teknolojilerle etkileşim halinde olduğunun altını çizen AB Komisyonu Başkanı Ursula von der Leyen, Kids Act ile ispat yükümlülüğünü tersine çevirdiklerinin altını çizerek şunları söyledi:

"Artık platformların tasarım aşamasından itibaren güvenli olduklarını kanıtlamaları gerekmektedir. Ayrıca, ebeveynlere yeniden kontrolü devrederek, çocuklarının daha güvenli bir çevrimiçi dünyada yol almalarına yardımcı olacak araçlar sunuyoruz."

AB ülkelerinden Fransa, Yunanistan, Avusturya, Danimarka, İspanya, Belçika, İtalya, Almanya, Polonya ve Hollanda'da çocukların sosyal medyaya erişimi konusunda ulusal girişimler değerlendirmeye alındı ya da başlatıldı.

Ülkelerin kendi yaş sınırlarını ve kurallarını benimsemesi bir ülkede korunan bir çocuğun komşu ülkede korunmayabileceği sonucunu doğurabilir. Bu durum AB Komisyonu'nu her çocuğa aynı yüksek koruma düzeyini Avrupa çapında sağlayacak tek bir paket hazırlamaya itti.

Komisyon'un önerilerinin hayata geçmesi halinde AB'de aylık 45 milyon veya daha fazla aktif kullanıcıya sahip en büyük platformların kendilerini güvenli ilan etmeleri yeterli olmayacak.

Yeni kurallar uyarınca bu platformların yasanın her yükümlülüğünü nasıl yerine getireceklerini gösteren ayrıntılı bir plan sunmaları gerekecek. Bu planın bağımsız denetçiler tarafından incelenmesinin sağlanması da Komisyon'un talepleri arasında. Sosyal medya platformlarının kurallara uyup uyumadığı AB Komisyonu tarafından izlenecek.

Kurallara uyulmaması durumunda uygulanacak cezalar ilgili şirketin dünya çapındaki yıllık toplam cirosunun %6'sına kadar çıkabilecek.