Dünya devleri listede: BM, Filistin'deki yasa dışı İsrail yerleşimleriyle bağlantılı 214 şirketi duyurdu

Birleşmiş Milletler (BM) İnsan Hakları Yüksek Komiserliği, işgal altındaki Batı Şeria ve Doğu Kudüs'te yer alan yasa dışı İsrail yerleşim birimlerindeki faaliyetlere dahil olan işletmelere ilişkin hazırladığı yeni güncelleme raporunu yayımladı.

BM İnsan Hakları Ofisi, İsrail yerleşimleriyle bağlantılı şirketlerin yer aldığı listeyi güncelledi. (Fotoğraflar: AA, Takvim Fotoğraf Arşivi)

BM İnsan Hakları Konseyi'nin 31/36 ve 53/25 sayılı kararları doğrultusunda hazırlanan ve ilki 2020'de paylaşılan veritabanı, 2023 ve 2025 yıllarının ardından yeniden genişletildi.

Birleşmiş Milletler İnsan Hakları Yüksek Komiseri raporu 61 ŞİRKET EKLENDİ, 5 ŞİRKET FAALİYETLERİNİ SONLANDIRDIĞI İÇİN ÇIKARILDI

Öte yandan, raporda, Mayıs 2024'te başlatılan kamuya açık görüş çağrısı kapsamında 596 işletmeyle ilgili toplam 733 bildirim alındığı hatırlatıldı. Daha önce 215 işletme incelenmişken, mevcut kaynak kısıtlarına rağmen 126 şirketin daha dosyası tamamlandı.

Yapılan incelemeler neticesinde makul gerekçelerle yerleşim faaliyetleriyle bağlantılı olduğu belirlenen 61 yeni şirket listeye eklendi. Buna karşılık, yerleşim birimlerindeki faaliyetlerini tamamen durdurduğuna dair güvenilir kanıt sunan İspanya'dan ACS Actividades de Construcción y Servicios S.A. ve SEMI, Kanada'dan Metrontario Investments Ltd., Portekiz'den Steconfer ve İsrail'den Cim Lustigman olmak üzere 5 şirket veritabanından çıkarıldı. Böylece güncel listedeki şirket sayısı 11 ülkeden toplam 214 şirkete ulaştı.

Golan Tepeleri ve Gazze Şeridi'ndeki ticari faaliyetlerin bu yetki kapsamı dışında tutulduğu belirtilen raporda, son incelemelerin özellikle tarım, ulaşım, depolama, atık yönetimi, enerji, gıda ve turizm/konaklama sektörlerine odaklandığı kaydedildi.

Listede yerel İsrail firmalarının yanı sıra uluslararası alanda faaliyet gösteren pek çok küresel marka yer aldı. ABD'den konaklama ve turizm platformları Airbnb Inc., Booking Holdings Inc., Expedia Group Inc., TripAdvisor Inc. ile teknoloji devi Motorola Solutions Inc. listedeki yerini korudu.

Listeye giren diğer uluslararası şirketler arasında Hollanda'dan Booking.com B.V., Fransa'dan altyapı ve mühendislik devleri Egis ile Egis Rail, Almanya'dan çimento devi Heidelberg Materials AG, Birleşik Krallık'tan ağır iş makineleri üreticisi J.C. Bamford Excavators Ltd. (JCB) ile Greenkote P.L.C., Çin'den Fosun International Ltd. ve Adama Ltd., İspanya'dan demir yolu üreticisi CAF ile lojistik firması Salvat, Meksika'dan ise Orbia Advance Corp bulunuyor.

Konuya ilişkin, hAK İHLALİNE "KATKIDA BULUNMA" VE "DOĞRUDAN BAĞLANTI" SINIFLANDIRMASI Bu yılki güncellemede ilk kez BM İş Dünyası ve İnsan Hakları Rehber İlkeleri temel alınarak, her şirketin Filistin halkının "kendi kaderini tayin hakkı" üzerindeki olumsuz etkilere dahiliyet türü sınıflandırıldı.

İlkeler kapsamında belirlenen "neden olma", "katkıda bulunma" ve "doğrudan bağlantı" basamaklarına dikkat çekilen raporda, listede bulunan tüm şirketlerin yerleşim birimleriyle bağlantılı faaliyetleri nedeniyle bu hak ihlaline ya "katkıda bulunduğu" ya da operasyon ve ürünleri aracılığıyla "doğrudan bağlantılı" olduğu sonucuna varıldı.

Bu bağlamda, "Bu ilkeler üç düzeyde dahliyet tanımlıyor, bunların en ağırı 'neden olma' düzeyidir. Bu, bir şirketin faaliyetlerinin, insanların bir insan hakkından yararlanma imkanını etkilemek için tek başına yeterli olduğu durumdur. Bunu, bir işletmenin faaliyetlerinin başka bir aktörün faaliyetleriyle birleşerek bir insan hakkından yararlanmayı etkilediği 'katkıda bulunma' düzeyi izliyor. Üçüncü düzey, bir şirketin faaliyetlerinin, ürünlerinin veya hizmetlerinin insan hakları üzerindeki olumsuz etkilerle doğrudan bağlantılı kabul edildiği 'doğrudan bağlantı' durumudur."

Kamuoyunda yankı uyandıran bu gelişmede, uAD KARARINA ATIF: DEVLETLERE VE ŞİRKETLERE YASAL SORUMLULUK ÇAĞRISI Uluslararası Adalet Divanı'nın (UAD) 19 Temmuz 2024 tarihli Danışma Görüşü'ne atıfta bulunulan raporda, devletlerin uluslararası hukuki yükümlülüklerine tam olarak uymaları gerektiği vurgulandı. Devletlerin kendi yetki alanlarındaki işletmelerin çatışma ve işgal bölgelerinde insan hakları ihlallerine karışmaması için gerekli idari, yasal ve düzenleyici önlemleri almasının zorunlu olduğu ifade edildi.

Belirtmek gerekir ki, bM İnsan Hakları Yüksek Komiseri Volker Türk ise rapora ilişkin değerlendirmesinde, "Bu rapor, şirketlere insan hakları konusunda açık sorumlulukları bulunduğunu ve ihlallere ortak olmamak için gerekli özeni (due diligence) göstermekle yükümlü olduklarını hatırlatan bir başka somut uyarıdır." ifadelerini kullandı.

İran'dan ABD'ye Hürmüz boğazı teklifi 💡 Neden Onemli? Siyasi gelişmeler, ülkenin yönetim anlayışını ve vatandaşların haklarını doğrudan etkiler. Güncel siyasi haberleri takip etmek, demokratik katılım için önem taşır.