Gıda manipülatörlerinden ‘pes’ dedirten hile! Bozuk ürünleri meyve suyu yapmak için aldılar

Gıda sektöründe 41 tedarikçiye yönelik yürütülen soruşturma kapsamında hazırlanan 394 sayfalık rapor, tarım ürünleri ticaretindeki usulsüzlük iddialarına ilişkin dikkat çekici ayrıntıları ortaya koydu. Raporda, aracıların köyleri dolaşarak çiftçilerin Çiftçi Kayıt Sistemi (ÇKS) bilgilerini ve kimlik numaralarını topladığı, bu bilgiler üzerinden çiftçilerin bilgisi dışında yüksek miktarlarda ürün sevkiyatı yapılmış gibi gösterildiği belirlendi. İncelemelerde, ölen kişilerin adına düzenlenen makbuzlardan gerçekte üretilmesi mümkün olmayan miktarlardaki ürün alımlarına ve düşük kaliteli ürünlerin yüksek fiyatlarla gösterilmesine kadar pek çok tespit yer aldı.

Gıda sektörüne yönelik soruşturmada 41 tedarikçiyle ilgili hazırlanan raporda sahte makbuz ve hayali sevkiyatlara ilişkin çarpıcı detaylar ortaya çıktı. (Fotoğraflar: Takvim Fotoğraf Arşivi)

Konu hakkında yapılan değerlendirmelerde, soruşturma raporunda, aracıların Anadolu'daki köylerde "TC Kimlik Toplama Şebekesi" kurduğu öğrenildi. Tedarikçi firmalar adına çalışan aracıların köyleri gezerek çiftçilerin Çiftçi Kayıt Sistemi (ÇKS) bilgilerini suistimal ettiği saptandı.

İfadelerde yer alan detaylara göre Emrah Y. adlı bir aracının köylere giderek "Sizin ÇKS kaydınız var, ürünleri fabrika veya meyve suyu tesisleri için sizin üzerinizden gönderelim, hiçbir sıkıntı olmaz" bahanesiyle köylülerin kimlik numaralarını topladığı belirlendi. Toplanan kimlik bilgileri üzerinden çiftçilerin bilgisi dışında adlarına milyonlarca liralık hayali sevkiyatlar yazıldığı tutanaklara geçti. Vergi Denetim Kurulu (VDK) müfettişlerinin sahaya inerek yaş sebze ve meyve sektöründe araştırma yapmaya başlamasıyla komisyoncuların büyük bir panikle köylere koştuğu, çiftçilerin eline milyonluk makbuzlar tutuşturarak sahte belgeleri meşrulaştırmaya çalıştıkları ortaya çıktı.

Müfettişlerin hazırladığı raporlar, sahteciliğin sistematik bir yöntem olarak kullanıldığını kanıtladı. İncelemelerde binlerce e-Müstahsil makbuzu kesilen kişiler arasında 20 yıl önce hayatını kaybedenlerin bile olduğu görüldü.

Yılda sadece 3 ton kestane üreten çiftçiden 91,9 ton, 70 ton armut satan üreticiden 530 ton, 60 ton sarımsak yetiştiren bir üreticiden ise 800 ton ürün satın alınmış gibi makbuz kesildi.

MEYVE SUYU İÇİN ÇÜRÜK ÜRÜN ALIP BİRİNCİ KALİTE GÖSTERDİLER Çiftçilerin tarlada kalan çürük, suluk, bozuk veya döküntü elma, şeftali ve portakallarının meyve suyu yapmak için kilosu 2 liradan alındığı, ancak e-Müstahsil makbuzlarında fiyatın 12 lira olarak gösterildiği belirlendi.

Edinilen bilgilere göre, 3 harfli ulusal zincir marketlere doğrudan ürün satabilecek gücü olan tedarikçilerin, araya kendi kurdukları komisyoncu şirketleri sokarak fiyat artırdığı belirlendi. Ataşehir Meyve Sebze Hali'nde yan yana dükkânlarda faaliyet gösteren amca-yeğen şirketleri Sera Ltd. ile Gencer Ltd. arasında da 600 milyon lirayı aşan naylon faturalarla yapay maliyet yaratıldığı tespit edildi. Ayrıca Fransa'da yaşayan gurbetçi İdris Ö. adına 871 bin liralık, hiç tarım yapmamış aşçı Birsen Çaraman adına 18,1 milyon liralık sahte makbuz tanzim edildi.

Adana'da 630 dönümlük arazisinde mandalina, greyfurt, portakal ve limon üretimi yapan İsmail Övünç, "Topraktan Group sanki benden elma ve nar da almış gibi müstahsil makbuzu düzenlemiştir. Oysaki benim elma ve nar üretimim yok." dedi.

Hakan Doğan da MCK Ensar Tarım Ürünleri şirketine 2025'te yaklaşık 40 ton elmayı kilosu 45 liradan sattığını bununla birlikte makbuzda Ilgın Ceypa Tarım'ın göründüğünü, ödeme için verilen çekin de karşılıksız çıktığını anlattı. Doğan, "Alacağımı almak için mahkemeye verdim, bu sefer de çekteki imzanın kendisine ait olmadığını beyan etmiş." diyerek isyan etti.

Bu bağlamda, konya'dan Ali İhsan Duman, arazisinde 10 yıldır zirai faaliyet yapmadığını, sadece 10 yıl önce 500 kilogram vişne sattığı firmanın kendisi adına yeni gibi fatura düzenlediğini aktardı.

Güllü davasında şok ses kaydı