Hem yönetimde hem sokakta ekonomi alarmı var

HABERLERDünya HaberleriHem yönetimde hem sokakta ekonomi alarmı varGüncelleme Tarihi: Ağustos 30, 2026 07:42

İran’ı altı aydır düzenlediği yoğun saldırılara rağmen istediği noktaya çekemeyen ABD, savaşın yeni safhasında askeri baskıyla alamadığı sonucu ekonomik silahlarla elde etmeye yöneldi. Washington, savaş öncesinde de ciddi bir darboğazdan geçen İran ekonomisini yaptırımlar ve ablukayla daha da sıkıştırarak Tahran yönetiminin direncini kırmayı ve kendi şartlarında müzakereye zorlamayı umuyor. Yapılan açıklamaya göre, yetkili çevrelerin aktardığına göre, aBD saldırılarında onlarca fabrikası vurulan ve petrol ihracatı durma noktasına gelen Tahran yönetiminden ilgililer de çıkmazın boyutunu açıkça kabul etmeye başlangıç gerçekleştirdi. ABD merkezli New York Times ise Washington’ın Tahran’ı masaya çekmek için devreye soktuğu adımların ülkede yeni protestolara zemin hazırlayabileceğini öne sürdü.

Washington’ın “ekonomik kıyamet” olarak adlandırdığı sert yaptırımlar ve İran limanlarına yönelik uygulanan abluka nedeniyle ülkenin dış ticareti yüzde 35 oranında geriledi. Bu süreçte dikkat çekici bir diğer nokta, yapılan açıklamaya göre, ülkede yıllık enflasyon bir ay evvelden yüzde 66’ya ulaşırken, Washington, son olarak da Tahran ve iş yaptığı gerekçesiyle Mısır merkezli Banque Misr’a yaptırım uyguladı. Öte yandan Tahran yönetimi ise giderek ağırlaşan tabloyu açıkça kabul eden açıklamalar yapmaya başlangıç gerçekleştirdi. Cumhurbaşkanı Mesud Pezeşkiyan, cuma günü yaptığı açıklamada, “Bazıları yaptırımların hiçbir etkisi olmadığını söylüyor. Bu insanlara ne diyeceğimi gerçekten bilmiyorum. Savaş halindeyiz. Bu savaş koşullarını kabul etmeliyiz” ifadelerini kullandı.

Bilindiği üzere, i̇ran’ın dini lideri Mücteba Hamaney de önceki gün yayımladığı mesajda ekonomik sorunların çözümünün anahtarının “direniş ekonomisi” ve yerli üretime daha fazla dayanmak olduğunu savundu. Ülkedeki “zayıflık ve eksikliklerin” öne çıkarılmasının İran’ın karşıtlarının elini güçlendirebileceği uyarısında bulunan Hamaney, “Toplumsal uyuma ekonomik yük veren her türlü eylemin kesinlikle yasak olduğunu ilan ediyorum” dedi. Hamaney’in mesajının ardından Çalışma Bakanı Ahmed Meydari de bir gün evvelden yaptığı açıklamada “Bugün ekonomik bir savaş içindeyiz. Düşman bizi askeri savaşta yenemedi” diye açıklamalarda bulundu. Dışişleri Bakanlığı ise cuma günü ABD’nin hamlelerini “ülke yönetimi yönetimi terörü” ve “insanlığa karşı suç” olarak nitelendirmişti.

Dikkat çekici bir kritik önemli olay olarak, i̇ranlı ilgililer “kıyamet” ve mücadele etmeye çalışırken geçim sıkıntısının ülkede yeni bir protesto dalgasını tetikleyebileceği endişesi de arttı. ABD merkezli New York Times’a göre pek çok İranlı yakın zamanda protestoların tekrar başlayabileceğini vurguladı. Tahran’da yaşayan 37 yaşındaki sanatçı İsmail, “Ekonomik bir ayaklanmayı hiçbir şey durduramaz. Savaş da şiddet de durduramaz” dedi. 35 yaşındaki Nigar ise “Gelecek konusunda hissettiğimiz endişenin boyutunu kelimelerle ifade edemem bile” diye açıklamalarda bulundu.

Öte yandan İranlılar, 28 Aralık’ta Tahran Kapalı Çarşı’da başlayan protestolara destek mesajları veren ABD’yi de bundan böyle “bencil, beceriksiz ve tutarsız” bulmaya başlangıç gerçekleştirdi. 38 yaşındaki Mustafa, “Bu kadar çelişkili ve çocukça tutumlar sergileyeceklerini düşünmemiştim” diye açıklamalarda bulundu. İranlılar, olası ‘sıkıntılara’ karşı da evlerine daha fazla erzak almaya başlangıç gerçekleştirdi. Bender Abbas’ta yaşayan 44 yaşındaki öğretmen Marzieh, halkın özellikle Pakistan pirinci gibi temel gıdaları stokladığını belirterek “Korkutucu olan, maaşlarımızın daha yeni ay başlamadan tükenmesi” ifadesini kullandı.

Elde edilen bilgilere göre, i̇ran Dışişleri Bakanı Abbas Arakçi, “büyük güçlere karşı Müslüman ülkelerin birlik olması” gerektiğini savundu. İra’ın Tasnim resmi resmi açıklama ajansına konuşan Arakçi, “Müslüman dünyasında birliği sağlamaya çalışmalıyız. Suudi Arabistan, Mısır, Türkiye ve Pakistan büyük Müslüman dünyası ailesinin bir parçası. Farklılıklarımızı bir kenara bırakıp dünyadaki süper güçlerin yayılmacılığına karşı birlik olmalıyız” dedi.