Netanyahu gerçekten gidiyor mu? İsrail'de değişimin kırılganlığı

Değerli Independent Türkçe okuyucuları, 27 Ekim’de gerçekleştirilen İsrail genel seçimlerinin ardından uluslararası basında "Netanyahu dönemi sona eriyor" başlıkları atılmaya başlandı. TVNET’te içinde bulunduğumuz hafta yaptığım değerlendirmede de altını çizdiğim gibi, bu yargı en azından şimdilik aceleci. Bu noktada öne çıkan bilgiye göre, sandıktan çıkan tablo Netanyahu için ciddi bir uyarı. Ama İsrail siyasetinin yakın tarihi bize, bir uyarının bir veda ve aynı şey olmadığını gösteriyor. Yetkili çevrelerin aktardığına göre, rakamlara bakalım. Kesinleşen sonuçlara göre Likud 27 sandalyeyle yine birinci parti. Netanyahu bloku ise bir önceki Meclis’teki 68 sandalyeden 53’e geriledi. Gadi Eisenkot liderliğindeki muhalif kesim bloku 48 sandalyede kaldı. Arap partileri Ortak Liste ve Ra’am ise toplam 19 sandalyeyle tarihlerinin en yüksek temsil oranına ulaştı. Katılım da son on yılların zirvesinde, yüzde 77,9 (Times of Israel). Kısacası iki blok da 61’lik çoğunluğun uzağında. Anahtar, Arap partilerinin elinde. Bu da bizi asıl soruya getiriyor: Netanyahu’yu iktidardan uzaklaştırmak yetmez; onun yerine kurulacak hükümetin ayakta kalabilmesi gerekir. Bennett–Lapid deneyimi: Netanyahu bir kez hareket etti ve geri döndü Bugünkü havayı 2021 yazından tanıyoruz. Haziran 2021’de Naftali Bennett ve Yair Lapid, sağdan sola uzanan 8 partili bir "değişim koalisyonu" kurdu. Anlaşma dönüşümlü başbakanlığa dayanıyordu. Netanyahu’nun 12 yıllık kesintisiz iktidarı böylece sona ermişti. Ancak bu yönetim 2 yılı bile dolduramadı. Bennett yaklaşık 1 yıl akabinde koalisyonun iç çelişkileri yüzünden çoğunluğu kaybetti. Meclis Haziran 2022’de dağıldı ve Lapid geçici hükümet başkanı oldu. Kasım 2022 seçimlerinde ise Netanyahu, aşırı sağ ve dindar ortaklarıyla İsrail tarihinin en sağcı hükümetini kurarak geri döndü. Aralık 2022’de yeniden göreve başladığında, "Netanyahu sonrası" dönem sadece 18 ay sürmüştü. Bu deneyimden çıkan ders şu: Netanyahu karşıtlığı bir seçim kazandırabilir, ama tek başına bir yönetim programı değildir. Bugün Bennett ve Lapid’in B’Yachad (Birlikte) adıyla tek listede buluşması ve sadece 12 sandalye alması da dikkat çekici. 2021’in 2 başbakanı, muhalefetin bundan böyle üçüncü partisi. Muhalefetin ağırlık merkezi eski genelkurmay başkanı Eisenkot’a kaymış durumda. Bu, muhalefetin daha güvenlikçi ve merkez sağ bir çizgiye yöneldiğini gösteriyor. Netanyahu ise bu dersi herkesten iyi biliyor. Ben-Gvir ve Smotrich’e koalisyonun bir arada kalacağı mesajını vermesi bundan. Beklemeyi, rakiplerinin birbirini yıpratmasını ve gerekirse yeni bir seçimi göze alabilecek bir siyaset insanı. Cumhurbaşkanı Herzog’un "yeni bir seçimden kaçınmak için her şeyi yapmalıyız" uyarısı da bu riskin farkında olduğunu gösteriyor. Arap partileri: muhalefetin hem anahtarı hem sınavı Aritmetik açık. Muhalefetin 48 sandalyesine Arap partilerinin 19 sandalyesi eklendiğinde, 61 eşiği rahatlıkla aşılıyor. Ortak Liste’den Ahmad Tibi, muhalefetin "cesareti varsa" yönetim kurabileceğini ve destek vermeye hazır olduklarını açıkça dile getirdi. Demokratlar lideri Yair Golan da Arap partilerinin hükümete katılmasını savunuyor (Jerusalem Post). Sorun siyasi aritmetikte değil, siyasi iradede. Siyonist muhalif kesim partilerinin çoğu, Ra’am veya Ortak Liste ve işbirliğini şimdiye kadar kabul etmedi. Liberman mesafesini koruyor. Netanyahu cephesi ise böyle bir hükümeti "güvenlik riski" olarak resmetmeye hazır. Gazze Savaşı’nın ve İran gerilimlerinin gölgesinde geçen bir seçimde, bu söylem hâlâ etkili. Oysa 2021 bir emsal oluşturmuştu. Mansur Abbas’ın Ra’am partisi, İsrail tarihinde hükümete katılan ilk bağımsız Arap partisi olmuştu. O hükümetin çöküşü de büyük ölçüde bu ortaklığı kalben benimsemeyen sağ kanattan gelmişti. Bugün aynı hatayı tekrarlamamak için Arap partilerinin dışarıdan "destekçi" değil, eşit bir ortak olarak görülmesi gerekiyor. Bu ortaklık sadece bir yönetim kurma tekniği de değil. Nüfusun yaklaşık beşte birini oluşturan Arap vatandaşların yürütmede temsil edilmesi, İsrail’in kendi iç barışı için de bir ön koşul. Arap partilerinin bu seçimde tarihi bir sandalye sayısına ulaşması, bu talebin bundan böyle görmezden gelinemeyeceğinin göstergesi. Bölgesel boyut ve sonuç: barışın iç ayağı Arap partileriyle kurulacak bir ortaklığın etkisi İsrail sınırlarıyla da sınırlı kalmaz. Gazze’de kalıcı bir ateşkes, Batı Şeria’da ilhak politikalarının durdurulması ve iki devletli çözümün yeniden masaya gelmesi, Ben-Gvir ve Smotrich’in yer almadığı bir hükümetle çok daha olası. Böyle bir yönetim, İbrahim Anlaşmaları’nı Suudi Arabistan’a genişletmek isteyen Washington için de daha kullanışlı bir muhatap olur. Türkiye açısından da tablo kritik. Ankara’nın Gazze’deki insani ve siyasi rolü, Doğu Akdeniz’deki enerji ve deniz yetki alanları dengeleri ve İsrail ve ilişkilerin geleceği, Kudüs’te kimin oturduğundan doğrudan etkilenecek. Ancak gelecek yönetim Netanyahu’suz olsa bile, Eisenkot çizgisinin güvenlik konularında sert kalacağını da unutmamak gerekir. Değişimin tonu yumuşayabilir, ama stratejik çerçeve bir gecede değişmez. Sonuç olarak, Netanyahu’nun gidişi kesin değil. 2021’de olduğu gibi bir "herkes Netanyahu’ya karşı" koalisyonu kurulabilir, ama iç tutarlılığı yoksa 2 yılı görmeden çöker ve kapı yine Netanyahu’ya açılır. Kalıcı bir değişimin yolu, Yahudi ve Arap partilerinin gerçek bir ortaklık kurmasından geçiyor. Bu, hem İsrail’in iç barışı hem de Orta Doğu’nun istikrarı için bu gün itibarıyla mevcut olan en gerçekçi fırsat. İsrail siyasetinin bu fırsatı değerlendirecek cesareti gösterip gösteremeyeceğini önümüzdeki haftalarda Herzog’un parti liderleriyle yapacağı istişarelerde göreceğiz. Kaynaklar: With all votes counted, Netanyahu’s bloc has 53 seats, Eisenkot’s 48, Arab parties 19 — Times of Israel Israel election results: Benjamin Netanyahu bloc wins 53 seats, opposition holds 48 — Jerusalem Post *Bu içerik serbest gazeteci veya konuk yazarlar tarafından hazırlanmıştır. Bu içerikte yer bölge görüş ve ifadeler yazara aittir ve Independent Türkçe'nin editöryal politikasını yansıtmayabilir. İsrailbinyamin netanyahuisrail seçimleriDoç. Dr. Ali Oğuz Diriöz Independent Türkçe için yazdıDoç. Dr. Ali Oğuz DiriözCuma, Ekim 30, 2026 - 11:15Main image: 

Fotoğraf: AP

TÜRKİYE'DEN SESLERType: newsSEO Title: Netanyahu gerçekten gidiyor mu? İsrail’de değişimin kırılganlığıcopyright Independentturkish: