Sayıştay'dan denetim raporu: 10 bin 783 bulgu... İhalesiz kiralama, ihalede hata

Sayıştay’ın Dış Denetim Genel Değerlendirme Raporu’na göre, TBMM’ye sunulan kamu idareleri raporlarında, 278’i mali rapor ve tabloları etkileyen, 783’ü mevzuata uygunluğa ilişkin, 41’i kamu idarelerinin mali yönetim ve iç kontrol sistemlerine ilişkin hataları içeren toplam 1102 bulgu tespit edildi. Cumhuriyet gazetesinden Mustafa Çakır'ın haberine göre, gereği için mahalli idarelere gönderilen raporlarda ise, 2 bin 675’i mali rapor ve tabloları etkileyen, 6 bin 821’i mevzuata uygunluğa ilişkin, 185’i kamu idarelerinin mali yönetim ve iç kontrol sistemlerine ilişkin hataları içeren toplam 9 bin 681 bulgu belirlendi.

Tüm idare türleri açısından da toplamda 2 bin 953’ü mali rapor ve tabloları etkileyen, 7 bin 604’ü mevzuata uygunluğa ilişkin, 226’sı kamu idarelerinin mali yönetim ve iç kontrol sistemlerine ilişkin hataları içeren toplam 10 bin 783 bulgu yer alıyor. Mali rapor ve tablolara ilişkin en fazla tespit edilen 10 konu içerisinde ilk 3 sırada yer alan bulgular şöyle:

“1- Maddi duran varlıklar için amortisman ayrılmaması veya amortismanların hatalı hesaplanması. 2- Tapu kayıtlarında idare adına kayıtlı olan taşınmazların kurum mali tablolarında yer almaması. 3- Yazılım/lisans/patent/telif hakkı/harita plan, proje alımları niteliğindeki gayrimaddi hak alımlarının haklar hesabında muhasebeleştirilmemesi.”

Raporda kamu idarelerine yönelik tespitlerden bazıları şöyle sıralanıyor: - Bazı kamu idarelerinde iç denetim birimi oluşturulmadığı veya iç denetçi ataması yapılmadığı tespit edildi.

- Bazı kamu idareleri taşınmazları ihale düzenlemeksizin doğrudan kiraya verdi. İhaleye çıkılarak kiralanan taşınmazlar ise süre sürecin tamamlanmasıyla yeniden ihale düzenlemeden süre uzatımı yoluyla aynı kişilere kiralandı.

Konuya ilişkin, - İhalelerdeki teknik şartnamelerde belirli marka ve modellere işaret edildi. Mevzuatta öngörülen koşullar gerçekleşmeden pazarlık usulü uygulandı. İhale usulleri ile alınması gereken ihtiyaçlar doğrudan temin ile satın alındı.

- Onay olmadan, yasaklılık sorgulamaları yapılmadan taşeron çalıştırıldı. İhale komisyonları usulüne uygun oluşturulmadı.

- Doğrudan temin ve pazarlık usulü ile gerçekleştirilen alımlarda Kamu İhale Kurulu’nun uygun görüşü olmadan limitler aşıldı. Devlet İhale Yasası’na göre yürütülen ihale süreçlerinde hatalı uygulamalar gerçekleştirildi.

- İdari para cezası uygulamalarında hatalar gerçekleştirildi. Vadesinde tahsil edilemeyen alacakların takip ve tahsil işlemleri başlatılmadı.

- Bazı kamu idareleri kendi bütçeleri veya tasarrufları altında bulunan mali kaynakları kamu sermayeli bankalar dışında değerlendirdi. Kredi kartları ile gerçekleştirilen tahsilatların banka hesaplarına aktarılma süresi 20 günü aştı.

- İstihdam edilecek personel güvenlik soruşturması ve arşiv araştırması süreçleri tamamlanmadan işe başlatıldı. - Kamu idarelerince üretilen mal ve hizmetlerden şartları taşımayan kişiler ücretsiz veya indirimli yararlandı.

- Bilimsel araştırma projelerinin finansmanı için tahsis edilen kaynaklar, bilimsel araştırma projesi tanımına ve amacına uygun olmayan yerlerde kullanıldı.

Öte yandan, - İmar planında yeşil alan, park, yol, eğitim öğretim alanı vb. olarak ayrılan yerler gerçek ve tüzel kişiler tarafından işgal edildi ya da kiralandı.

- Mevzuatta belirlenen makam ve hizmetler dışında kullanılmak üzere yabancı menşeli araç edinildi. Sayıştay’ın Faaliyet Genel Değerlendirme Raporu’na göre, 4 kamu idaresi faaliyet raporunu yayımlamadı. Raporu zamanında yayımlamayan kamu idaresi sayısı da 43. Kamu idarelerinin 96’sının raporu eksik. Kullanılan kaynaklar hakkında bilgi vermeyen kamu idaresi sayısı 20. Kamu idarelerinin 219’u faaliyet raporlarında temel mali tablolara bile yer vermedi.

Dikkat çekici bir gelişme olarak, yardım gerçekleştirilen birlik, kurum ve kuruluşlara ilişkin bilgi vermeyen kamu idaresi sayısı 44. Tüm varlık ve yükümlülüklerini açıklamayan kamu idarelerinin sayısı 115. Raporda, “Bu durum, faaliyet raporlarıyla amaçlanan mali bilgiye yönelik kamuya hesap verme sorumluluğunun tam olarak yerine getirilmesini engellemektedir” denildi.

Rapora göre, 250 kamu idaresi bütçe hedef ve gerçekleşmeleri arasında meydana gelen sapmaların nedeni hakkında bilgi vermedi. 33’ü ise bütçe hedef ve gerçekleşmelerini hiç açıklamadı. 89 idare özel ödenek, dış proje kredisi veya bağış ve yardım gibi kaynakları göstermedi. 20 kamu idaresinin bütçe gerçekleşmelerinin ise gerçeği yansıtmadığı tespit edildi.