SPK 130 fonu tasfiyeye aldı: 550 bin yatırımcının parası ne olacak, ödemeler nasıl yapılacak?

Sermaye piyasalarında son iki günde yaşanan sert hareketliliğin ardından Sermaye Piyasası Kurulu, Türkiye Cumhuriyet Merkez Bankası ve ekonomi yönetiminden kritik hamleler geldi.

Finansal İstikrar Komitesi sabah saatlerinde yaptığı toplantının ardından piyasalarda temel veya yapısal bir risk bulunmadığını açıklarken sorunun bazı portföy yönetim şirketlerinin fonlarında yaşanan kredi ve likidite sıkışıklığında yoğunlaştığını aktardı.

SPK; Tera Portföy Yönetimi, Pusula Portföy Yönetimi, Hedef Portföy Yönetimi, Atlas Portföy Yönetimi, A1 Portföy Yönetimi, Pardus Portföy Yönetimi ve Bulls Portföy Yönetimi'nin kurucusu olduğu TEFAS'ta işlem gören yatırım fonlarının alım satımını durdurdu.

Kurul, toplam 130 yatırım fonunun tasfiye edilmesine kararname verdi. Kararla birlikte fonlara yeni giriş ve çıkışlar durdurulurken tasfiye sürecinin SPK tarafından belirlenecek yöntemle yürütüleceği bildirildi. Piyasadaki sert hareketliliğin arka planında fonlardan yaşanan yoğun çıkışlar ve bazı fonlarda ortaya çıkan likidite sıkışıklığı bulunuyor.

Gelen bilgilere göre, takvim'in edindiği bilgilere göre Tera Yatırım Grubu ile Pusula Finans Holding arasındaki devir görüşmeleri sırasında yaşanan gelişmelerin ardından fonlardan yüksek tutarlı çıkışlar başladı.

Bazı fonların artan satış taleplerini karşılamak amacıyla portföylerindeki hisselerde yoğun satış yaptığı, bunun da özellikle belirli hisselerde fiyat baskısını artırdığı belirtiliyor.

Piyasada bazı fonların yükümlülüklerini zamanında yerine getiremediğine yönelik haberlerin yayılması satış baskısını daha da artırdı.

A Haber canlı yayınında gelişmeleri değerlendiren Stratejist Tonguç Erbaş, tasfiye kapsamındaki fonlarda yaklaşık 550 bin yatırımcının bulunduğunu açıkladı.

İlgili kaynakların aktardığına göre, fon piyasasına ilişkin düzenlemelerin bir süredir gündemde olduğunu hatırlatan Erbaş, 28 Ağustos'ta yeni düzenlemelerin devreye alındığını, ardından yaşanan yoğun fon satışlarının hisse senedi piyasasına da yansıdığını söyledi.

"Dün özellikle yoğun bir fon piyasası satışı olması, hisse senedi piyasasının diğer piyasalardan negatif ayrışması ve temerrüde düşen bazı fonların olduğu haberlerinin yayılması paniği artırdı. Bugün 130 fonun tasfiye süreci başladı. Burada 550 bine yakın yatırımcı var."

Gündemin en çok konuşulan başlıklarından biri olan bu konuda, sPK'nın aldığı bir diğer kritik kararname kredili işlemlerde uygulanan özkaynak koruma oranına ilişkin oldu. Asgari yüzde 35 olarak uygulanan oran geçici süreyle yüzde 20'ye kadar indirilebilecek. Erbaş, düzenlemenin piyasada oluşabilecek yeni zorunlu satışların azaltılması açısından kritik olduğunu belirtti.

Erbaş, bir önceki gün yaşanan panik satışlarının söz konusu fonların dışında kalan bazı hisselere de yayıldığını belirtti. Özkaynak oranının yüzde 20'ye kadar çekilmesinin zorunlu gerçekleşebilecek bazı satış işlemlerinde yatırımcılara ve aracı kurumlara daha geniş hareket alanı sağladığını ifade etti.

Konuyla ilgili değerlendirmelere göre, tasfiye kararının ardından en kritik başlık fonlarda parası bulunan yüz binlerce yatırımcının durumu oldu. Erbaş, fonun TEFAS üzerinden işleme kapatılmasının yatırımcının parasının ortadan kalktığı anlamına gelmediğini söyledi.

Fonların bünyesinde bulunan hisse senedi, altın, devlet tahvili ve para piyasası araçlarının varlığını sürdürdüğünü belirten Erbaş, tasfiye sürecinde söz konusu varlıkların nakde çevrileceğini anlattı.

Gündemin en çok konuşulan başlıklarından biri olan bu konuda, erbaş, "TEFAS'a kapalı ama fonun içindeki mevcut hisse senedi, devlet tahvili, altın duruyor. Tasfiye dediğimiz şey bunun ortadan kalkacak olması. Bu varlıkların da peyderpey satılması gerekiyor." ifadelerini kullandı.

Tasfiye kapsamındaki fonların tamamı aynı varlık yapısına sahip değil. Bazı fonlarda para piyasası araçları, devlet tahvilleri ve altın bulunurken bazı fonlarda hisse senedi ağırlığı daha yüksek. Erbaş'a göre likit varlıkların nakde dönüştürülmesi daha hızlı gerçekleşebilir.

Erbaş, özellikle fonların yoğunlaştığı bazı hisselerin günün en düşük seviyelerinden kapanması nedeniyle yeterli satışın gerçekleştirilemeyebildiğini söyledi. Bu durumun temerrütlere yol açabildiğini belirten Erbaş, fondaki varlıkların mümkün olduğu ölçüde daha uygun şartlarda peyderpey satılacağını söyledi.

Erbaş, fonların yoğunlaştığı bazı hisselerde önümüzdeki 10-15 günlük süreçte yeni bir fiyatlama oluşabileceğini öngördüğünü söyledi. Söz konusu süre SPK tarafından açıklanan resmi bir takvim değil, Erbaş'ın piyasa şartlarına ilişkin değerlendirmesi niteliğinde.

Tasfiye sürecinin bazı fonlarda daha uzun sürebileceğine de dikkat çeken Erbaş, "Fon sahipleri veya fona yatırım yapmış yatırımcılar kendi teminatlarını peyderpey, belki iki aya yayılabilecek bir süreçte, o anki fon değerine göre geri almış olacaklar." dedi.

Yatırımcı açısından en kritik başlıklardan biri de ödemenin hangi değer üzerinden yapılacağı. Erbaş, tasfiye sürecinde fonun geçmiş fiyatının ya da yatırımcının başlangıçta yatırdığı tutarın aynı seviyeden geri ödeneceğine ilişkin bir garanti bulunmadığını anlattı.

Tasfiye sırasında portföydeki varlıkların hangi fiyatlardan nakde çevrildiği yatırımcıya yapılacak ödemeyi doğrudan etkileyecek. "Size mevcut değerinden, 10 lira olmayabilir; 8 lira, 6 lira veya daha farklı bir değer üzerinden paranız ödenecek." Yatırımcının alacağı tutar fonun tasfiye sürecinde oluşacak net değerine göre şekillenecek.

Ekonomi yönetiminin sürece müdahalesi tasfiye işlemlerinin düzenleyici kurumların gözetiminde yürütülmesini sağlarken mevcut resmi kararlarda yatırımcıların anaparasının devlet tarafından garanti edildiğine ilişkin bir düzenleme bulunmuyor.

SPK'nın müdahalesi fonların kontrolsüz şekilde işlem görmesinin önüne geçerken yatırımcılara yapılacak ödemelerin fon portföylerindeki varlıkların tasfiye sırasında oluşacak değerine göre belirlenmesi bekleniyor.

Piyasadaki tartışmalarda birbirine karıştırılan bir diğer başlık temerrüt ile tasfiye oldu. Erbaş, iki kavramın birbirinden ayrılması gerektiğini söyledi.

Temerrüdün yatırımcıya vadesinde yapılması gereken ödemenin gerçekleştirilememesi anlamına geldiğini belirten Erbaş, tasfiyede ise fonun portföyündeki varlıkların kontrollü biçimde nakde çevrilerek yatırımcıya ödeme yapılmasının esas olduğunu ifade etti.

Erbaş, "Temerrüt dediğimiz şey aslında siz fonunuzu satıyorsunuz ve T+2 takas gününde paranızı alacağınız zaman size bu ödemenin yapılmaması ve ne zaman yapılacağının deklare edilmemesidir. Tasfiye sürecinde artık sizin fon yatırımınız o fonların içinde duruyor. Belli bir süre zarfında bunların satışı gerçekleşecek ve size mevcut değerinden paranız ödenecek." dedi.

Bir önceki gün sert satışların yaşandığı Borsa İstanbul'da alınan kararların ardından toparlanma görüldü. Erbaş, özellikle bazı özel banka hisselerinde yüzde 8-9'a ulaşan yükselişler yaşandığını belirterek Endeks 30 hisselerinde alımların güçlendiğini söyledi.

Önceki gün fon kaynaklı satış baskısının sorunlu fonların portföyünde bulunmayan bazı hisselere de yayıldığını ifade eden Erbaş, alınan kararların piyasadaki belirsizliği azaltmaya başladığını belirtti.

130 fonun alım satıma kapatılmasının ardından gözler şimdi SPK'nın açıklayacağı tasfiye yöntemine çevrildi. Fon portföylerindeki varlıkların hangi takvimle nakde çevrileceği, yatırımcılara ödemelerin ne zaman başlayacağı ve tasfiye sonunda oluşacak fon değerinin ne seviyede gerçekleşeceği sürecin en kritik başlıklarını oluşturuyor.

Yaklaşık 550 bin yatırımcı açısından ödeme tutarı ve takvimi, SPK'nın tasfiye sürecine ilişkin açıklayacağı yeni ayrıntılarla netleşecek.