Trump: 'Ara seçimlerden sonra İran ile anlaşma yapabiliriz'

Gündemi BBC Türkçe'den takip etmek artık WhatsApp'ta da mümkün. Haberlerimizin doğrudan telefonunuza gelmesi için tıklayın.

ABD Başkanı Donald Trump, BM Genel Kurulu'ndaki konuşmasında, ülkesinin kasım ayında yapılacak ara seçimlerden sonra İran ile bir anlaşma yapabileceğine inandığını söyledi.

Trump, daha sonra da İranlı ve Amerikalı liderler arasında gerçekleşen görüşme hakkındaki bir soruya, "Çok verimli bir toplantıydı" diye yanıt verdi.

Değerlendirmelere göre, trump, 22 Eylül'de ABD ve İran liderleri arasında, özel elçiler Steve Witkoff ve Jared Kushner'ın da katıldığı üç saatlik bir görüşme yapıldığını söyledi.

Yetkili çevrelerin açıklamalarına göre, trump, görüşmede hangi İranlı liderlerin bulunduğunu belirtmeden, "Çok iyi ve verimli bir toplantıydı" dedi. Trump, "Sonucun ne olacağını göreceğiz" dedi.

İran'ın resmi devlet haber ajansı, Dışişleri Bakanı Abbas Arakçi ile ABD özel temsilcisi Steve Witkoff'un New York'taki BM Genel Kurulu marjında bir araya geldiğini doğruladı, bununla birlikte bu görüşmenin ABD'nin "ısrarı" üzerine gerçekleştiğini belirtti.

Devlet yayıncısının Telegram kanalında yer alan habere göre, müzakereler İran'ın stratejik öneme sahip Hürmüz Boğazı'nın "yeniden açılması için şartlarını" iletebilmesi için gerçekleştirildi.

Yapılan açıklamaya göre, haberde, İran'ın Hürmüz Boğazı'nı yeniden açma koşulları arasında "[ABD tarafından uygulanan] deniz ablukasının derhal kaldırılması, İran'ın dondurulmuş tüm varlıklarının derhal serbest bırakılması ve [Direniş Ekseni'nin] dahil olduğu tüm cephelerdeki savaşın sona erdirilmesi" sıralandı.

New York'taki Birleşmiş Milletler (BM) Genel Kurulu'ndaki konuşmasında da Trump, "Vermem gereken büyük bir kararname var. İran'la, ülkeyi yeniden inşa etmelerine ve eskisinden çok daha büyük hale getirmelerine olanak tanıyan bir anlaşma mı yapılacak?" ifadesini kullandı.

ABD Başkanı, "Yoksa İslam Cumhuriyeti'ni, insanları ve ülkeleri bir daha asla öldürme ya da yok etme fırsatı bulamayacakları şekilde süratle yerle bir mi edeceğim? Onları, hayatta kalma şansı olmaksızın cehenneme mi göndereceğim?" diye sürdü.

Belirtmek gerekir ki, ancak Trump daha sonra da "Seçimden hemen sonra bir anlaşmaya varacağımıza inanıyorum çünkü anlaşmamaları mantıksız olur. Ara seçimlerde nasıl bir performans sergileyeceğimi görmeyi bekliyorlar" diye konuştu.

İlgili kaynakların aktardığına göre, trump, "İran rejimi zayıf ve çaresiz" derken "Tahran'ın asla nükleer silahlara sahip olmayacağını" vurguladı. ABD Başkanı, tüm ülkelere İran'ı ekonomik anlamda "tecrit etme" çağrısı yaptı.

Trump, salı günü BM Genel Kurulu marjında Körfez Arap Ülkeleri İşbirliği Konseyi üyesi ülkelerin liderleriyle de bir görüşme düzenledi. Toplantıya Cumhurbaşkanı Recep Tayyip Erdoğan da katıldı.

BBC'nin Beyaz Saray muhabiri Bernd Debusmann Jr toplantıyı şöyle özetliyor: "Orada çok uzun süre kalmadık, ancak pek çok kişi bunu Başkan Trump'ın günündeki en önemli toplantılardan biri olarak görmüş olmalı.

Trump'ın yanında Katar lideri Şeyh Tamim bin Hamad Al Thani ve Ürdün Kralı Abdullah yer alıyordu. Eski bir cihatçı olan ve daha sonra Trump'ın müttefiki haline gelen Suriye'den Ahmed Şara ve Türkiye Cumhurbaşkanı Erdoğan gibi bir koltuk ötede oturuyordu.

Buradaki ülkelerden bazıları – Birleşik Arap Emirlikleri, Katar, Bahreyn ve Suudi Arabistan gibi – İran ile savaş başladığından beri doğrudan ateş hattında yer alıyor ve bu durumun sona ermesi ile Hürmüz Boğazı'nın yeniden açılmasında büyük çıkarları var.

Amerikalı ve İranlı ilgililer arasında daha önce gerçekleştirilen görüşme ya da müzakereler ve olası yeni saldırılar konusunda ne olacağına dair hâlâ çok az ayrıntı var.

Ancak bu odadaki kişiler için bu soru son derece büyük önem taşıyacak." Donald Trump, konuşmasına ekonomi, göç ve sınır güvenliği konusundaki başarılarını öne çıkarıp, şiddet içeren suçlarda düşüş olduğunu iddia ederek başladı.

Bu da Birleşmiş Milletler Genel Kurulu'ndaki liderlere değil de ABD'li seçmenlere hitap ediyormuş gibi bir izlenim verdi. Rusya-Ukrayna savaşına değinen ABD Başkanı, bu savaşta da anlaşmanın "hızla" sağlanacağını savundu.

Trump, "Rusya ve Ukrayna liderleriyle çok yakın bir işbirliği içinde çalışıyoruz ve bu işi halledeceğiz. Sanırım bu, insanların sandığından çok daha hızlı gerçekleşecek. Artık bıktılar" dedi.

ABD Başkanı, kurduğu Barış Kurulu'nun da Gazze'deki savaşı sona erdirdiğini savundu. Barış Kurulu'na yaklaşık 30 ülkenin katıldığını söyleyen siyasetçi, üye ülkelere yaptıkları milyonlarca dolarlık katkı için teşekkür etti.

Trump "Küba batmış bir devlet, Küba'ya özgürlük gelecek" derken, Küba heyeti ABD Başkanı'nın konuşması sırasında görüşme salonunu terk etti.

ABD Başkanı, ülkesinin Uluslararası Ceza Mahkemesi'ne (ICC) şiddetle karşı olduğunu ve hiçbir ABD'linin bu mahkemedeki yargılanmasına izin vermeyeceklerini vurguladı. Ayrıca, bir dizi BM kurumunu da "solcu ve küreselci" diye tanımladı.

Trump, Yapay Zeka'yı bundan sonra ABD'de "süper zeka" diye niteleyeceklerini söyledi ve konuşmasının devamında yapay zekadan "süper zeka" diye bahsetti.

BM Genel Kurulu'nda Trump'ın ardından Ürdün Kralı Abdullah konuşuyor. Daha sonra da Cumhurbaşkanı Recep Tayyip Erdoğan'ın konuşma yapması bekleniyor.