Trump'ın Grönland hamlesi: 7 yılda neler yaşandı?

ABD Başkanı Donald Trump, Danimarka Başbakanı Mette Frederiksen ve Grönland Başbakanı Jens Frederik Nielsen, New York'ta Grönland'da güvenlik kontrollerini sağlamasına ilişkin anlaşmaya imza attı.

ABD Başkanı Trump'ın, NATO müttefiki Danimarka'ya bağlı özerk bölge Grönland'ın ABD tarafından satın alınmasına yönelik ilgisi ilk kez 2019'da kamuoyuna yansıdı. Washington ile Avrupalı müttefikleri arasında krize dönüşen süretçte 7 yılda neler yaşandı?

Ağustos 2019: Trump, ilk başkanlık döneminde Grönland'ı ABD'nin satın almasıyla ilgilendiğini açıkladı bununla birlikte bunun "öncelikli gündem maddesi olmadığını" söyledi. Danimarka Başbakanı Mette Frederiksen, bu fikri "absürt bir tartışma" olarak nitelendirdi. Trump daha sonra Frederiksen'in fikrini reddederken "yakışıksız" bir açıklama yaptığını söyleyerek Danimarka ziyaretini iptal ettiğini açıkladı.

22 Aralık 2024: İkinci başkanlık döneminin başlamasına haftalar kala başkan seçilen Trump, Grönland'a yönelik ilgisini yeniden gündeme getirdi ve "Grönland'ın mülkiyeti ve kontrolünün mutlak bir gereklilik" olduğunu söyledi. Grönland Başbakanı Egede ise "Satılık değiliz ve asla satılık olmayacağız" dedi.

7 Ocak 2025: Trump'ın oğlu Donald Trump Jr. Grönland'ı ziyaret etti. Başkan seçilen Trump, Grönland'ın kontrolünü ele geçirmek için askeri güç kullanma seçeneğini göz ardı etmeyeceğini söyledi.

11 Mart 2025: Grönlandlılar yeni parlamentoyu seçti. Seçimde Jens-Frederik Nielsen liderliğindeki Demokraatit Partisi birinci çıktı. Kısa süre sonra parlamentodaki beş partinin tamamı, Trump'ın ABD'nin Grönland'ın kontrolünü ele geçirmesine yönelik açıklamalarını reddetti.

27 Mart 2025: Grönland parlamentosundaki beş partiden dördü, Nielsen'in başbakanlığında koalisyon hükümeti kurma konusunda anlaştı.

28 Mart 2025: Başkan Yardımcısı JD Vance, Grönland'ın kuzeybatısındaki ABD'ye ait Pituffik Uzay Üssü'nü ziyaret etti ve Danimarka'yı adanın güvenliğine yeterince yatırım yapmamakla suçladı.

29 Mart 2025: Danimarka Dışişleri Bakanı, ABD'nin eleştirilerinin üslubunu kınadı. Trump ise "askeri güç kullanma seçeneğini hiçbir zaman masadan kaldırmadığını" söyledi.

27 Ağustos 2025: Danimarka Dışişleri Bakanlığı, Danimarkalı bir yayın kuruluşunun Trump'la bağlantılı en az üç kişinin Grönland'da gizli nüfuz operasyonları yürüttüğünü bildirmesinin ardından Kopenhag'daki en üst düzey ABD'li diplomatı bakanlığa çağırdı.

21 Aralık 2025: Trump, Louisiana Valisi Jeff Landry'yi ABD'nin Grönland özel temsilcisi olarak atayacağını açıkladı. Landry, Grönland'ı "ABD'nin bir parçası haline getirmek" üzere bu görevde hizmet etmenin bir onur olduğunu söyledi.

22 Aralık 2025: Danimarka ve Grönland liderleri, ABD'nin Grönland'ın kontrolünü ele geçirmeyeceğinde ısrar etti. Danimarka Dışişleri Bakanı, ABD Büyükelçisi'ni çağıracağını açıkladı.

4 Ocak 2026: ABD'nin Venezuela Devlet Başkanı Nicolas Maduro'ya yönelik operasyonun ardından Grönland'ın ABD tarafından ele geçirilmesine ilişkin tartışmalar yeniden alevlendi.

5 Ocak 2026: Danimarka Başbakanı Frederiksen, ABD'nin Grönland'ı askeri güç kullanarak ele geçirmesinin NATO'nun sonu anlamına geleceğini söyledi.

6 Ocak 2026: Avrupa'nın önde gelen liderleri, Frederiksen'e katılarak Grönland'ın egemenliğini savunan ortak bir açıklama yaptı. Beyaz Saray ise Trump için "ABD ordusunu kullanmak her zaman bir seçenektir" açıklamasında bulundu.

8 Ocak 2026: Trump bir röportajda, ABD'ye Grönland'ı askeri üsler için geniş kapsamlı şekilde kullanma imkanı tanıyan uzun süredir yürürlükteki bir anlaşmayı uygulamak yerine Grönland'ın tamamına sahip olması gerektiğini söyledi.

Bu gelişmeye paralel olarak, 13 Ocak 2026: Grönland Başbakanı Nielsen, "Şu anda ABD ile Danimarka arasında seçim yapmak zorunda kalırsak Grönland Danimarka'yı seçer" dedi.

14 Ocak 2026: Danimarka ve Grönland dışişleri bakanları, Washington'da Başkan Yardımcısı Vance ve Dışişleri Bakanı Marco Rubio ile bir araya gelerek görüştü. Taraflar bir çalışma grubu kurulması konusunda anlaşırken, Danimarka ve Beyaz Saray daha sonra grubun amacı konusunda kamuoyuna birbirinden oldukça farklı değerlendirmeler yaptı. Danimarka, Arktik bölgesindeki askeri varlığını artırma planlarını açıkladı. Bazı Avrupalı müttefikler de Arktik güvenliğine ilişkin keşif çalışmaları için Grönland'a az sayıda asker göndereceklerini aktardı. Danimarka medyası daha sonra Kopenhag'ın gerçek bir çatışma ihtimaline hazırlandığını, patlayıcılar ve kan stoklarıyla birlikte konuşlanma hazırlıkları yaptığını aktardı.

16 Ocak 2026: Trump, Grönland'ın ABD tarafından kontrol edilmesini desteklememeleri halinde ülkelere gümrük vergileri uygulayarak onları cezalandırabileceğini söyledi.

Belirtmek gerekir ki, 17 Ocak 2026: Trump, Grönland'ın ABD kontrolüne geçmesine karşı çıkan sekiz Avrupa ülkesinden ithal edilen mallara şubat ayından itibaren yüzde 10 gümrük vergisi uygulayacağını açıkladı.

21 Ocak 2026: Trump, Grönland'ı "hak, mülkiyet ve egemenlik dahil olmak üzere" istediğini söylemesinden saatler sonra Avrupa ülkelerine yönelik tehdit ettiği gümrük vergilerinden vazgeçti. Trump, NATO Genel Sekreteri Mark Rutte ile Arktik güvenliği konusunda "gelecekteki bir anlaşmanın çerçevesi" üzerinde uzlaştıklarını söyledi.

Bu gelişmeye paralel olarak, 28 Ocak 2026: ABD, Danimarka ve Grönland arasında Arktik güvenlik anlaşmasına ilişkin teknik müzakereler başladı. 21 Şubat 2026: Trump, Grönland'a bir hastane gemisi göndereceğini söyledi ve adada çok sayıda insanın hasta olduğunu ve sağlık hizmeti alamadığını öne sürdü. Trump'ın açıklaması, Danimarka ordusunun Grönland açıklarında bir ABD denizaltısındaki mürettebattan bir kişiyi acil tıbbi müdahale için tahliye ettiğini açıklamasının ardından geldi. Grönland Başbakanı Nielsen ise hastane gemisine "hayır teşekkürler" yanıtını verdi.

7 Temmuz 2026: Trump, NATO zirvesi öncesinde gerilimi yeniden tırmandırdı ve Grönland'ın "Danimarka tarafından değil, ABD tarafından kontrol edilmesi gerektiğini" söyledi. Frederiksen ise Grönland'ın "satılık olmadığını" yineledi ve bir saldırı durumunda Danimarka'nın "kendi topraklarımız dahil NATO'nun her karışını savunmaya hazır olduğunu" belirtti.

Kamuoyunda yankı uyandıran bu gelişmede, 18 Eylül 2026: Trump, Grönland'daki ABD askeri varlığını güçlendirmek üzere bir anlaşmaya vardığını açıkladı. Danimarkalı ilgililer temkinli iyimserlik sergilerken Frederiksen, planlanan anlaşmanın Danimarka'nın egemenliğini ve Grönland halkının kendi kaderini tayin etme hakkını tanılayacağını vurguladı.

22 Eylül 2026: Trump, Frederiksen ve Nielsen, New York'ta Birleşmiş Milletler Genel Kurulu marjında anlaşmayı imzaladı. Üç lider de anlaşmadan duydukları memnuniyeti dile getirdi. Ancak Trump, Grönland'ı satın alma hedefinin artık gündemden kalkıp kalkmadığı yönündeki soruları yanıtsız bıraktı.