Türkiye'nin geçen yılki ihracatının yüzde 46,1'ini büyük ölçekli girişimler yaptı

Türkiye İstatistik Kurumu (TÜİK), 2025 yılına ilişkin girişim özelliklerine göre dış ticaret istatistiklerini açıkladı.

Buna göre, 2025 yılında 166 bin 459 girişim ihracat, 323 bin 769 girişim ithalat yaptı.

Toplam ihracatın yüzde 18,3'ünü gerçekleştiren 1-9 kişi çalışanı olan mikro ölçekli girişimler, ihracat yapan tüm girişimlerin yüzde 74,2'sini oluşturdu. İhracatta, 10-49 kişi çalışanı olan küçük ölçekli girişimlerin payı yüzde 17,3, 50-249 kişi çalışanı olan orta ölçekli girişimlerin payı yüzde 18,3, 250 ve üstü çalışanı olan büyük ölçekli girişimlerin payı ise yüzde 46,1 oldu.

İthalatın yüzde 10,7'sini 1-9 kişi çalışanı olan mikro ölçekli girişimler yaptı. İthalatta, 10-49 kişi çalışanı olan küçük ölçekli girişimlerin payı yüzde 11,9, 50-249 kişi çalışanı olan orta ölçekli girişimlerin payı yüzde 18 oldu. 250 ve üstü çalışanı olan büyük ölçekli girişimlerin ithalattaki payının yüzde 59,4 olduğu görülürken, bu girişimler toplam ithalat yapan girişimlerin yüzde 1,1'ini oluşturdu.

Girişimin ana faaliyetine göre ihracatın yüzde 57,6'sını, ithalatın ise yüzde 45,4'ünü sanayi sektöründe faaliyet gösteren girişimler yaptı. Ana faaliyeti ticaret olan girişimlerin ihracattaki payı yüzde 37,7, ithalattaki payı ise yüzde 37,8 düzeyinde gerçekleşti.

Sanayi sektörünün ihracatında 250 ve üstü çalışanı olan büyük ölçekli girişimler yüzde 70,3 payla öne çıkarken ticaret sektörünün ihracatında ise yüzde 89 payla 1-249 kişi çalışanı olan küçük ve orta ölçekli girişimlerin hakimiyeti devam etti.

Sanayi sektörü ithalatında büyük ölçekli girişimler yüzde 80,7 payla dikkati çekti. Ticaret sektöründe, büyük ölçekli girişimlerin payı yüzde 29,8, diğer sektörlerde büyük ölçekli girişimlerin payı yüzde 68,6 oldu.

Ana faaliyeti sanayi olan girişimler, ihracatlarının yüzde 49,2'sini Avrupa Birliği (AB 27) ülkelerine, yüzde 14,3'ünü AB üyesi olmayan Avrupa ülkelerine ve yüzde 10,9'unu Yakın ve Orta Doğu ülkelerine gerçekleştirdi. AB ülkelerine yönelik ihracatın yüzde 66,3'ünü sanayi, yüzde 30,5'ini ticaret, yüzde 3,3'ünü ise diğer sektörlerdeki girişimler yaptı.

Ana faaliyeti sanayi olan girişimlerin, ithalatlarının yüzde 35,3'ünü AB ülkelerinden, yüzde 25,9'unu diğer Asya ülkelerinden, yüzde 15,9'unu ise AB üyesi olmayan Avrupa ülkelerinden gerçekleştirdiği görüldü. Ana faaliyeti ticaret olan girişimlerin en çok ithalat yaptığı ülke grupları sırasıyla yüzde 34,4 payla AB ülkeleri, yüzde 30,9 payla diğer Asya ülkeleri ve yüzde 16,2 payla AB üyesi olmayan Avrupa ülkeleri oldu.

İmalat sanayi ürünleri ihracatının yüzde 59,5'ini, ana faaliyeti sanayi olan girişimler, yüzde 36,3'ünü ise ana faaliyeti ticaret olan girişimlerin yaptığı belirlendi. Ana faaliyeti sanayi olan girişimlerin yaptığı ihracatın ise yüzde 97,6'sını imalat sanayi ürünleri, yüzde 1'ini madencilik ve taş ocakçılığı ürünleri ve 0,8'ini tarım, ormancılık ve balıkçılık ürünleri oluşturdu.

İmalat sanayi ürünleri ithalatının yüzde 43,5'i ticaret, yüzde 43,1'i sanayi ve yüzde 13,3'ü diğer sektörlerdeki girişimler tarafından yapıldı. Ana faaliyeti sanayi olan girişimlerin ithalatının yüzde 77,7'si imalat sanayi ürünleri, yüzde 4,1'i tarım, ormancılık ve balıkçılık ürünleri ve yüzde 3,2'si ise madencilik, taş ocakçılığı ürünleri olarak kayıtlara geçti.

İhracatın yüzde 51'ini, ithalatın ise yüzde 64,8'ini ilk 500 girişimin yaptığı belirlendi. En çok ihracat yapan ilk 5 girişim toplam ihracatın yüzde 8,9'unu, en çok ithalat yapan ilk 5 girişim ise toplam ithalatın yüzde 13,8'ini gerçekleştirdi.

Sanayi sektöründe en fazla ihracat yapan ilk 5 girişimin bu sektördeki payı yüzde 14,8, ticaret sektöründe en fazla ihracat yapan ilk 5 girişimin aynı sektördeki payı ise yüzde 11,5 olarak hesaplandı. Sanayi sektöründe en fazla ithalat yapan ilk 5 girişiminin payı yüzde 19,6, ticaret sektöründe ise yüzde 11,8 oldu.

Girişimlerin yüzde 39'u tek ülkeye, yüzde 14,8'i iki ülkeye ihracat yaptı. 20 ve daha fazla ülkeye ihracat yapan girişimlerin oranının yüzde 3,2 olduğu görülürken, bu girişimlerin ihracattaki payı yüzde 57,4 olarak kayıtlara geçti.

Girişimlerin yüzde 84,6'sı tek ülkeden, yüzde 6,1'i iki ülkeden ithalat yaptı. 20 ve daha fazla ülkeden ithalat yapan girişimlerin oranı yüzde 0,8, bu girişimlerin ithalattaki payı ise yüzde 52,5 oldu.