Önemli Açıklama: Vance'in Rızai'ye yazdığı mektup, ABD'nin savaşlarından önce gelen uyarıları akla getiriyor

ABD Başkan Yardımcısı JD Vance'in perşembe günü kamuoyuna duyurulan İran Ulusal Güvenlik Yüksek Konseyi Genel Sekreteri Muhsin Rızai'ye gönderdiği mektup, ABD dış politikasının tarihsel ve geleneksel bir örüntüsünün devamı olabilir. Bu örüntü, kaçınılmaz görünen saldırılardan kaçınmak için son bir fırsat sunmak ve müzakere koşullarını kesin şartlar üzerinden yeniden şekillendirmek arasında gidip geliyor. Bu noktada öne çıkan bilgiye göre, aBD'nin yürüttüğü savaşların tarihi, Washington yönetiminin dünyanın farklı bölgelerindeki rakipleriyle karşı karşıya gelmeden veya çatışmayı genişletmeden evvelden "son dakika" mesajları gönderdiğini gösteriyor. Washington'ın herhangi bir gerilimi azaltma adımının ön koşulu olarak İran'ın nükleer silah edinmesinin "kesinlikle" engellenmesini şart koştuğu, buna karşılık Tahran'ın yıpranmış ekonomisini yeniden inşa etmesine yardımcı olmak amacıyla yaptırımların hafifletilmesini teklif ettiği Vance'in mesajına görece yakın dönemde verilmiş tarihsel örnekler de bulunuyor. Bu bağlamda, şarku'l Avsat'ın Tesnim Haber Ajansı'ndan aktardığına göre Tahran, söz konusu mesajı aldığını doğrularken ‘yedi şarta' bağlı kalacağını duyurdu ve önceden herhangi bir taviz vermeyi kabul etmedi. Bu durum, mesajı ya son diplomatik fırsat veya yakın bir askerî çatışmanın habercisi haline getiriyor. Irak ordusunun 1991’de İkinci Körfez Savaşı’nın sona ermesiyle Kuveyt’ten çekilmesinin ardından ateşe verdiği petrol kuyularının üzerinde uçan Amerikan savaş uçakları / Fotoğraf: Pentagon (Arşiv)   James Baker ve Tarık Aziz İran'ın şu ana kadar kamuoyuna açıkladığı ret tutumu, ABD Başkanı George H. W. Bush'un, Çöl Fırtınası Harekâtı'nın başlamasından kısa süre evvelden dönemin Irak Devlet Başkanı Saddam Hüseyin'e gönderdiği mektubun koşullarıyla büyük benzerlik taşıyor. 9 Ocak 1991'de, Birleşmiş Milletler (BM) Güvenlik Konseyi'nin Irak'a Kuveyt'ten çekilmesi için tanıdığı sürenin dolmasına bir hafta kala, ABD Dışişleri Bakanı James Baker, son uzlaşma fırsatını değerlendirmek amacıyla Cenevre'de Iraklı mevkidaşı Tarık Aziz ve tarihe geçen bir görüşme gerçekleştirdi. ABD diplomatik arşivleri, Baker'ın, Bush tarafından imzalanan ve doğrudan Saddam Hüseyin'e hitaben kaleme alınan bir mektubu Aziz'e teslim ettiğini ortaya koydu. Daha akabinde yayımlanan mektupta şu ifadeler yer alıyordu: Savaşın eşiğindeyiz... BM Güvenlik Konseyi kararına uymamanız ve Kuveyt'ten koşulsuz olarak çekilmemeniz halinde Irak kapsamlı bir yıkım ve sayısız felaketle karşı karşıya kalacak. Askerî hesaplarınız sizi bu sonuçlardan kurtaramayacak. Savaşın ardından aktarılan bilgilere göre Tarık Aziz, mektubun tercümesini okuduktan akabinde belgeyi masanın üzerine bırakmış, teslim almayı ve Bağdat'a iletmeyi reddetmişti. Aziz, Baker'a mektubun dilinin, devletler arasındaki ilişkilere yakışmayan aşağılayıcı ve üstenci bir tehdit içerdiğini söylemişti. Görüşme başarısızlıkla tamamlandı ve birkaç gün akabinde Çöl Fırtınası Harekâtı başlangıç yaptı. Pentagon raporlarına göre, 20 yıl boyunca 800 binden fazla ABD askeri Afganistan Savaşı’na katıldı   Washington'dan Taliban'a uyarı 2000 yılında gerçekleşen 11 Eylül saldırılarının ardından, ABD'nin misilleme ve intikam arzusunun etkisiyle Washington, alışılagelmiş müzakere kanallarına başvurmak yerine kesin ifadeler içeren bir mektup kaleme alarak bunu Pakistan'ın resmî kanalları aracılığıyla Taliban'a iletti. Mesaj, kamuoyuna açıklanan bir ‘son ültimatom' niteliği taşıyordu. 20 Eylül 2001'de Başkan George W. Bush, ABD'nin taleplerini Kongre önünde açıklayarak şu ifadeleri kullandı: Topraklarınızda saklanan El Kaide örgütünün bütün liderlerini ABD makamlarına teslim edin. Terörist eğitim kamplarının tamamını vakit kaybetmeksizin ve kalıcı olarak kapatın... Bu talepler müzakereye veya tartışmaya açık değildir. Taliban harekete geçmeli ve bunu vakit kaybetmeksizin yapmalı; aksi takdirde teröristlerle aynı akıbeti paylaşacaktır. Birkaç gün içinde Taliban lideri Molla Ömer, ültimatomu reddettiğini duyurdu. Ömer, Usame bin Ladin teslim edilmeden evvelden ABD yönetiminin onun saldırılara karıştığına dair kanıt sunmasını istedi. Washington ise bu tutumu tanınan sürenin resmen reddedilmesi olarak değerlendirdi ve 7 Ekim 2001'de Afganistan'a yönelik hava saldırılarını başlattı. 1945 yılına ait bu fotoğraf, Hiroşima’ya atılan nükleer bombanın ardından bir binanın kalıntılarını gösteriyor… Bu kalıntılar günümüze kadar bir anıt olarak korunmuş durumda / Fotoğraf: AFP   Japonya ve Potsdam Deklarasyonu II. Dünya Savaşı'nın son aşamasında, ABD Başkanı Harry Truman, Japonya'ya İsviçre kanalları aracılığıyla iletilen ve Potsdam Deklarasyonu başlığını taşıyan bir mesaj yayımladı. O dönemde bu resmi açıklama, "Japonya'nın karadan işgalini önlemeye yönelik son ültimatom" olarak nitelendirildi. Mesaj, Truman'ın yanı sıra İngiltere Başbakanı Winston Churchill ve Çin Devlet Başkanı Çan Kay Şek tarafından kaleme alındı. Toplantıda hazır bulunmayan Çan Kay Şek ise imzasını telsiz aracılığıyla gönderdiği bir telgrafla iletti. Bildirinin son bölümünde şu ifadeler yer alıyordu: Japonya hükümetini, bütün Japon silahlı kuvvetlerinin koşulsuz teslimiyetini ilan etmeye çağırıyoruz... Japonya için diğer seçenek ise hızlı ve mutlak yıkımdır. Diğer örneklerde olduğu gibi, dönemin Japonya Başbakanı Kantaro Suzuki de bir basın toplantısı düzenleyerek hükümetinin cevabını duyurdu. Suzuki, Japon siyasi terminolojisinde "küçümseyerek tamamen görmezden gelmek" anlamına gelen "Mokusatsu" kelimesini kullandı. Bu tutumun ardından Truman, Ağustos 1945'te Hiroşima ve Nagazaki'ye atom bombası atılması emrini sundu. *Bu makalede yer bölge fikirler yazara aittir ve Independent Türkçe'nin editöryal politikasını yansıtmayabilir. Şarku'l Avsat ABDJ.D. VanceMUHSİN RIZAİİRANAFGANİSTANHİROŞİMAHiroşima'dan Çöl Fırtınası Harekâtı'na ve Afganistan işgaline kadar…Pazar, Kasım 1, 2026 - 16:30Main image: 

Eski ABD Dışişleri Bakanı James Baker’ın, Ocak 1991’de Cenevre’de Iraklı mevkidaşı Tarık Aziz ve el sıkışırken çekilmiş fotoğrafı (Arşiv)

DünyaLabel: dosyaType: newsSEO Title: Vance'in Rızai'ye yazdığı mektup, ABD'nin savaşlarından evvelden gelen uyarıları akla getiriyorcopyright Independentturkish: