‘Yapay zekâ okuryazarlığı bir gelecek becerisi’

HABERLERKelebek HaberleriÇocukla Hayat Haberleri‘Yapay zekâ okuryazarlığı bir gelecek becerisi’Güncelleme Tarihi: Temmuz 04, 2026 07:01

Gizem: Gülay, yapay zekâ öyle bir elim kolum oldu ki, önümüzdeki yılları hayal etmekte zorluk yaşıyorum.

Gülay: Çok başındayız dediğin gibi. Asıl verimli çağını bizim çocuklar yaşayacak.

Gizem: Ama onların da bugünden konuya dahil olmaları gerekmiyor mu? Lorin’le sadece sohbet seviyesinde ilerledik bugüne kadar. Okulda kodlama eğitimi alıyorlar ama yapay zekâ aracını sohbet ve soru sorma dışında henüz kullanmıyor. Bilge ne kadar hâkim?

Gülay: Kullanıyor ve oldukça da bilgili. Okulunun sunduğu bir çevrimiçi eğitimle ‘yapay zekâ promt mühendisliği’ kursuna katıldı ve sertifika da aldı. Stanford Üniversitesi’nin Coursera isimli bir eğitim platformu var. Herkes için erişilebilir eğitimler veriyorlar. Okurlarımıza da fikir olsun, okulunuz bu seçeneği size sunmasa da lise çağında bireysel başvuru yapabiliyorlar. Eğitim ücretsiz, sertifika ücretli ama ‘bütçem yok’ derseniz çeşitli destek seçenekleri de sunuyor.

Gizem: Geçenlerde sosyal medyada Nazlıcan Yöney’e denk geldim. Kendisi ABD’de yaşıyor, eski bir Google çalışanı. Yapay zekâ kullanımı hakkında faydalı içerikler paylaşıyor. Yakın zamanda çocuklar için yapay zekâ kullanımı hakkında öyle güzel bir seri yayımladı ki...

Gizem: Özetle bakış açısı şu; Yöney’e göre çocukların ödevlerini doğrudan yapay zekâya yaptırması o çocuğun yapay zekâ kullandığı anlamına gelmiyor. Hatta yapay zekânın çocuğu kullandığını düşünüyor. Asıl önemli olanın ezbere komut girmek değil, ‘düşünmeyi sürdürmek’ olduğunu vurguluyor. Kendisinden çok kıymetli bilgiler aldım.

Gizem: Yöney’e göre yakın gelecekte yapay zekâ, eğitimde kişiselleştirilmiş öğrenmenin çok daha büyük bir parçası olacak: “Her çocuğun hızına, ilgi alanına, güçlü ve zorlandığı noktalara göre öğrenme deneyimleri tasarlanabilecek. Ama burada büyük bir eşitsizlik riski var. Yapay zekâyı doğru kullanmayı öğrenen çocuklarla onu hiç tanımayan ya da sadece pasif tüketim aracı olarak kullanan çocuklar arasında ciddi bir fark oluşabilir. Çünkü geleceğin sorunu bilgiye erişememek değil; doğru bilgiyi yanlış bilgiden ayırabilmek olacak. Yapay zekâyı geç tanıyan ya da yanlış kullanan çocuklarda eleştirel düşünme becerileri zayıflayabilir. Çocuk yapay zekânın her cevabını doğru kabul ederse, muhakemesini geliştirmekte zorlanır. Ebeveynlere önerim: Yapay zekâyı çocuklardan tamamen uzak tutmaya çalışmak yerine, onunla sağlıklı ilişki kurmalarına yardımcı olalım. Nasıl çocuğa bisiklet alıp trafiğe tek başına bırakmıyorsak, yapay zekâyı da rehbersiz şekilde çocuğun önüne koymamalıyız. Yeni dönemin güçlü çocukları, her cevabı bilen çocuklar değil; doğru soruyu sorabilen, aldığı cevabı sorgulayabilen, teknolojiyi üretkenliği için kullanabilen çocuklar olacak. Yapay zekâ okuryazarlığı bir gelecek becerisi.”

Hangi yaşta oyun arkadaşı, hangi yaşta öğrenme aracı?

Nazlıcan Yöney (Eski Google yöneticisi, teknoloji stratejisti, Sabancı Üniversitesi Yönetim Bilimleri Fakültesi Danışma Kurulu Üyesi)

Bu yaşta yapay zekâ bir eğitim aracı değil, birlikte soru sorulan bir sohbet arkadaşı olmalı, önemli olan cevap değil “Bu doğru mu, başka yerden de bakalım mı” diye sormak. Ve bunu mutlaka birlikte yapmak gerekiyor...

Google Quick Draw: Çocuk çiziyor, yapay zekâ 20 saniye içinde ne çizdiğini tahmin etmeye çalışıyor. Ücretsiz, hesap gerektirmiyor, herhangi bir tarayıcıda çalışıyor. 6 yaş ve üstü için ideal.

ChatKids: Çocuklar için tasarlanmış, COPPA uyumlu (çocuk gizliliği yasasına uygun) bir yapay zekâ sohbet uygulaması. 30’dan fazla konuya (bilim, sanat, matematik...) özel rehberli chatbot.

Claude-ChatGPT (Ebeveynle birlikte): Doğrudan kullanım ama mutlaka ebeveynle birlikte. Yapay zekâyı ‘merak sohbet arkadaşı’ olarak konumlandırın. Çocuğunuzun sorularını birlikte sorun, cevapları birlikte değerlendirin.

8-10 yaşta gelişen metakognitif beceriler yapay zekâ eğitimi için altın bir pencere açıyor.

Google Teachable Machine: Tarayıcıda çalışıyor. Çocuk kamerasıyla bilgisayara nesne, ses veya hareket tanıtıyor, eğit düğmesine basıyor ve yapay zekâ öğreniyor.

Machine Learning for Kids: Çocuk metin, görsel, ses veya sayı tanıyan kendi modelini eğitiyor. Bu yaş grubu için en kapsamlı ve en güvenilir yapay zekâ eğitim platformu olarak değerlendiriliyor. Türkçe dil desteği mevcut.

Google AI Quests: Google’ın yapay zekâ okuryazarlığı platformu. Şubat 2026 itibariyle Türkçeye çevrildi. 

BTK Akademi-Çocuklar için YZ: Tamamen Türkçe, ücretsiz, devlet destekli. Scratch+AI Extensions: MIT’nin geliştirdiği blok tabanlı kodlama platformu. 12 yaş ve sonrasında yapay zekâ artık çocuğun yerine düşünmemeli, onunla birlikte düşünmeli.

Khan Academy Khanmigo: Sorularla çocuğu düşünmeye yönlendiriyor. Türkçe desteği var.  1e1kod: Türkçe. 10-17 yaş arası bire bir çevrimiçi yapay zekâ eğitimi.

Code.org-Yapay Zekâ Temelleri: Üretken yapay zekânın nasıl çalıştığını öğretiyor. Ücretsiz. 

Coursera-AI for Everyone: Stanford profesörü Andrew Ng’nin kursu. 4 hafta sürüyor. Ücretsiz dinlenebilir, teknik bilgi gerektirmiyor.

Coursera-Generative AI for Everyone: Ebeveynle birlikte alınabilecek bir kurs. Yapay zekânın günlük hayattaki kullanımına odaklanıyor.

Claude/ChatGPT-Düşünme Ortağı: Doğrudan kullanım için ama ‘düşünme ortağı’ olarak kullanılmalı.