Önemli Açıklama: Yapay zekâya kırmızı telefon

YazarlarBugünün YazılarıHürriyet.com.tr YazılarıTüm YazarlarHABERLER Yazarlar Sefer LEVENTYapay zekâya kırmızı telefon Sefer Leventslevent@hurriyet.com.trYazarın Tüm YazılarıYapay zekâya kırmızı telefon#ABD#Çin#Yapay Zeka Eylül 22, 2026 06:03FlipboardLinki KopyalaYazı TipiSOĞUK Savaş’ın en tehlikeli anlarından biri 1962’deki Küba füze kriziydi. ABD ve Sovyetler Birliği nükleer savaşın eşiğine kadar gelmişti. Öte yandan, krizin ardından Washington ve Moskova arasında doğrudan iletişim hattı kurulmasının nedeni basitti: Yanlış bir değerlendirmenin dünyayı savaşa sürüklemesini önlemek.Haberin DevamıAradan 60 yılı aşkın zaman geçti. Bambaşka bir yüzyıldayız. Gelişmeye yakından bakıldığında, ama şimdi dünyanın karşısında başka bir teknoloji, başka iki süper güç ve başka bir büyük risk var.

İlgili kaynakların aktardığına göre, aBD ve Çin yapay zekâda kıyasıya yarışırken Washington’dan dikkat çekici bir öneri ulaştı: Yapay zekâ kaynaklı ciddi bir önemli olay yaşandığında iki ülke yönetimi birbirini haberdar etsin.

Gelen bilgilere göre, bir anlamda yapay zekâ çağının “kırmızı telefonu” kurulsun. Üstelik önerinin gündeme geldiği günlerde ortaya çıkan bir önemli olay, böyle bir hatta neden ihtiyaç duyulabileceğini çarpıcı biçimde gösteriyor.

CNN’in özel haberine göre içinde bulunduğumuz yıl İran savaşı devam ederken ABD ordusu, Ortadoğu’dan geçen bir Çin gemisinin nükleer silah programıyla bağlantılı parçalar taşıdığı yönünde istihbarat raporu aldı.

Rapor ciddiye alındı. ABD ordusu gemiye müdahale hazırlığına başlangıç yaptı. Geminin durdurulması ve gemiye çıkılması ihtimali üzerinde çalışıldı. Askeri uçaklar bile havalanmıştı. Ancak operasyon başlamadan evvelden rapor yeniden incelendi.

CNN’in aktardığına göre rapor, bir özel operasyon analistinin kullandığı yapay zekânın yardımıyla hazırlanmıştı ve yapay zekâ geminin yükünü yanlış tanımlamıştı.

Uzmanların aktarımına göre, yapay zekânın ürettiği yanlış resmi açıklama, dünyanın iki büyük gücü arasında ciddi bir krize dönüşme noktasına kadar gelmişti. İşte birkaç gün akabinde New York’ta konuşulan konu bu nedenden ötürü daha da anlamlı.

ABD Hazine Bakanı Scott Bessent ve Çin Başbakan Yardımcısı He Lifeng hafta sürecin tamamlanmasıyla bir araya gelerek görüştü. Masada ticaret, tarifeler, kritik mineraller ve yapay zekâ vardı.

Görüşmelerin ardından Bessent, ABD’nin Çin’e yapay zekâ kaynaklı ve ulusal güvenliği etkileyebilecek ciddi olaylarda kullanılacak bir “bildirim mekanizması” önerdiğini duyurdu.

Bessent’in Associated Press’e yaptığı açıklamaya göre Washington, dünyanın bir ve iki numaralı yapay zekâ gücü arasında daha fazla şeffaflık istiyor. Amaç iki ülkenin ortak tehditler konusunda bir anlayış geliştirmesi.

Buradaki asıl dikkat çekici nokta, bunu konuşan ülkelerin aynı zamanda yapay zekâda dünyanın en sert teknoloji mücadelesini yürütüyor olması. Washington, Çin’in gelişmiş çiplere ve teknolojilere erişimini sınırlamaya çalışıyor. Pekin ise kendi çiplerini, modellerini ve yapay zekâ altyapısını geliştiriyor.

Artık mesele yalnızca hangi ülkenin daha güçlü yapay zekâ modellerine sahip olacağı değil. Yarış doğrudan ulusal güvenliğe kadar uzanıyor.

Reuters’ın 17 Eylül’de yayımladığı habere göre ABD’li ve Çinli güvenlik uzmanları tam da bu tehlikeye dikkat çekiyor. Bir yapay zekâ sisteminin nükleer komuta sistemlerine müdahale ettiğini veya askeri bir siber operasyon başlattığını düşünün.

Çin gemisi vakası ise bunun bundan böyle yalnızca teorik bir tartışma olmadığını gösteriyor. Yapay zekâ yanlış resmi açıklama üretebilir. İnsan bu bilgiye güvenebilir. Askeri mekanizma harekete geçebilir. Zincirin sonunda ise iki ülke yönetimi karşı karşıya gelebilir.

Üstelik yapay zekâ yarışı yalnızca teknoloji ve güvenlik dünyasının meselesi değil. Devasa bir ekonomik ekosistem yaratıyor. Çip gerekiyor. Veri merkezi gerekiyor. Elektrik gerekiyor. Bakır ve kritik mineraller gerekiyor. Bütün bunlar için yüz milyarlarca dolarlık kaynak aktarımı gerekiyor.

Bu gelişmeye paralel olarak, dolayısıyla ABD ve Çin arasındaki yapay zekâ rekabetinin arkasında aynı zamanda enerji, maden, sermaye ve üretim kapasitesi mücadelesi var. Nitekim Bessent-He görüşmesinde yapay zekânın yanında ticaret ve kritik minerallerin de masada olması tesadüf değil.

Reuters’a göre müzakereler, 24 Eylül’de Washington’da yapılması planlanan Trump-Xi zirvesinin hazırlıklarının da bir parçası. Bu nedenle Trump ve Xi Jinping’in görüşmesine yalnızca yeni bir ABD-Çin zirvesi olarak bakmamak gerekiyor.

Masada ticaret, tarifeler, tedarik zincirleri ve kritik mineraller olacak. Ama bundan böyle bunların yanına çok büyük bir başlık daha eklenmiş durumda: YAPAY ZEKÂ.