Yemen’de neler oluyor? 5 soru 5 cevap

HABERLERDünya HaberleriYemen’de neler oluyor? 5 soru 5 cevapGüncelleme Tarihi: Eylül 13, 2026 07:00

Yemen’in uluslararası alanda tanınan hükümeti ve Husiler arasında Birleşmiş Milletler (BM) arabuluculuğunda 2022’de sağlanan ateşkes, dört yıl boyunca taraflar arasında büyük çaplı çatışmaların önünü kesmişti. Aynı konu bağlamında, husilerin Suudi Arabistan’ın Yemen’e yönelik saldırılarını gerekçe göstererek 3 Eylül’de başlattığı geniş çaplı harekât bu sükûneti bozdu. Husiler, ülkenin batısında Suudi destekli yönetim güçlerinin kontrolündeki bölgelerde hızla ilerlerken, asıl kırılma stratejik liman kenti Moha’nın ele geçirilmesi oldu. Meselenin ayrıntılarına bakıldığında, ardından güneye yönelen Husi birlikleri, ciddi bir direnişle karşılaşmadan Zübab ve Murad kıyı yerleşimlerini ele geçirdi. Kıyıdaki ilerleyişin ardından silahlı teknelerle Babülmendep’i iki deniz geçişine ayıran Meyyun (Perim) Adası, daha akabinde da Zukar Adası ve Haniş Adaları ele geçirildi. Yaklaşık 36 saat süren ilerleyişin ardından Babülmendep tamamen Husi kontrolüne geçti.

Arapçada “Keder Kapısı” anlamına gelen Babülmendep, kuzeyde Kızıldeniz ve Süveyş Kanalı üzerinden Akdeniz’e; güneyde ise Aden Körfezi ve Hint Okyanusu’na açılıyor. Boğaz, Basra Körfezi’nden çıkan enerji ürünlerinin Süveyş Kanalı üzerinden Avrupa’ya ve diğer pazarlara ulaşmasında kilit rol oynuyor. İran’ın Hürmüz Boğazı’nı kapatmasının ardından önemi daha da artan Babülmendep’in Yemen kıyılarının Husi kontrolüne geçmesi, gruba geçen gemileri kıyıdan doğrudan hedef alma imkânı veriyor. Öte yandan uzmanlar Husilerin Babülmendep’i fiziksel olarak tamamen kapatmasına da gerek olmadığını belirtiyor. Husilerin yapacağı olası bir saldırı riskinin bile gemicilik ve sigorta şirketlerinin Babülmendep’ten uzak durmasına yetebileceği belirtiliyor. Buna karşılık grubun Babülmendep’i ne kadar süre elinde tutabileceği ve uzun süreli bir deniz ablukasını sürdürüp sürdüremeyeceği belirsiz.

Bu bağlamda, i̇ran’ın Hürmüz Boğazı’nı kapatmasının ardından Suudi Arabistan, petrol ihracatının kritik bölümünü Kızıldeniz’e kaydırarak kendisine alternatif bir çıkış yolu yaratmıştı. Ülkenin doğusundaki Abkayk’tan çıkarılan petrol, Doğu-Batı Petrol Boru Hattı ve Kızıldeniz kıyısındaki Yanbu’ya ulaştırılıyor, buradan da Babülmendep üzerinden dünya pazarlarına gönderiliyordu. Ancak Babülmendep’in Husi kontrolüne geçmesiyle bu güzergâh da güvenli olmaktan çıktı. Doğu-Batı hattının önceki gece Irak’tan havalanan dronlarla hedef alınmasının ardından petrol akışı güvenlik önlemi amacıyla durduruldu. Irak, saldırının ardından İran sınırındaki Meysan vilayetinin operasyon komutanını görevden aldı. Uzmanlar, söz konusu tablonun Riyad’ı petrol ihracatında daha uzun ve maliyetli rotalara yönelme veya Babülmendep’te güvenli geçişi yeniden sağlamak için Husiler’i ağır şekilde hedef alma seçenekleriyle karşı karşıya bırakabileceğini belirtiyor.

Hürmüz’ü aylardır ablukada tutarak küresel enerji piyasaları üzerindeki baskıyı artıran İran’ın eli, yıllardır desteklediği Husilerin Babülmendep’i ele geçirmesiyle daha da güçlendi. Londra merkezli Chatham House’dan Yemen uzmanı Farea el Muslimi, “İran şu anda doğrudan ve vekilleri aracılığıyla Ortadoğu’nun ve dünyanın en stratejik iki geçiş noktasını kontrol ediyor. Bu, bir nükleer bomba kadar etkili bir koz” değerlendirmesinde bulundu. Öte yandan bu durumun Tahran’ın Washington karşısındaki pazarlık gücünü de artırabileceği belirtiliyor. Uzmanlar, petrol ve gıda fiyatlarında yaşanacak dalgalanmaların kasımdaki ara seçimlere kadar hayat pahalılığı baskısı altında giden Trump yönetimini zor durumda bırakabileceğini savunuyor.

Dikkat çekici bir önemli olay olarak, ortadoğu’nun en yoksul ülkesi olan Yemen’de krizin bedelini yine siviller ödüyor. BM verilerine göre, çatışmalarda en az 76 bin kişi yerinden edildi. Bu kişilerin bir bölümü kalabalık kamplara sığınırken, yaklaşık 35 milyon nüfuslu ülkede 22.3 milyon kişi ise insani yardım ve korumaya ihtiyaç duyuyor. Krizin ülkenin başka bölgelerine de yayılması halinde on binlerce kişinin daha evini terk etmesinden ve gıda, temiz su ve barınma krizinin daha da ağırlaşmasından endişe ediliyor.

İran Cumhurbaşkanı Mesud Pezeşkiyan, önceki gün yaptığı açıklamada “Hürmüz Boğazı’nın ABD’nin ablukayı ve saldırılarını durdurması halinde açılacağını” vurguladı. Pezeşkiyan, Arap ülkelerinin dışişleri bakanlarının ertesi gün Umman’ın başkenti Maskat’ta bir araya geleceğini de doğrulayarak “Bakanlar, Umman-İran’ın Hürmüz Boğazı’ndan ortak bir güzergah anlaşmasını imzalamak ve bu anlaşmayı Uluslararası Denizcilik Örgütü’ne duyurmak üzere Maskat’ta bir araya geliyorlar” dedi.

Kamuoyuna yansıyan bilgilere göre, aBD Başkanı Donald Trump, bir gün evvelden yaptığı açıklamada Washington’ın Yemen’e müdahale etmeyeceğini vurguladı. Trump, “Husiler bizi aradı, bizimle savaşmak istemiyorlar. Gemilerin çoğu Babülmendep Boğazı’ndan geçiyor. Onların tek bir ülkeyle sorunu var ve biz bunu çözeceğiz” diye açıklamalarda bulundu. Suudi Veliaht Prensi Muhammed bin Selman’ın, Trump’ı arayarak “Husilere karşı doğrudan ABD askeri müdahalesi” talep ettiği ve bu talebin Trump tarafından reddedildiği öne sürülmüştü.

Dikkat çekici bir önemli olay olarak, dışişleri Bakanlığı, Irak topraklarından gerçekleştirilerek Suudi Arabistan’ı hedef bölge insansız hava aracı saldırılarını şiddetle kınadı. Bakanlıktan gerçekleştirilen açıklamada, Suudi Arabistan’ın egemenliği ve toprak bütünlüğüne desteğin yinelendiği belirtilerek, Suudi Arabistan makamlarının bölgedeki gerilimi tırmandırmama yönündeki itidalli tutumunun takdirle karşılandığı ifade edildi. Bakanlık, bölgesel istikrar ve güvenliği tehdit eden saldırıların bir an evvelden sona erdirilmesi çağrısını yineledi.